Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Çevre Mühendisleri Odası, 31 Mayıs-5 Haziran Ekolojik Yıkımla Mücadele Haftası kapsamında bu yıl da “İstanbul Çevre Durum Raporu”nu kamuoyuyla paylaştı.
Oda tarafından yapılan açıklamada, 5 Haziran Dünya Çevre Günü'nün kutlama vesilesi olmaktan çok, ekolojik yıkımın derinleştiği bir coğrafyada hesap sorma günü olduğu vurgulandı. Açıklamada, fosil yakıt bağımlılığı, nükleer santral projeleri, tarım, orman ve mera alanlarının yapılaşmaya açılması gibi nedenlerle sağlıklı çevrede yaşama hakkının fiilen ortadan kalktığı belirtildi. Ayrıca, kamuoyunda ‘süper izin yasası’ olarak bilinen düzenlemeyle çevre mevzuatındaki güvencelerin işlevsizleştirildiği ve doğal alanların madencilik ile enerji projelerine karşı savunmasız bırakıldığı ifade edildi.
Raporda, İstanbul’un içme ve kullanma suyu, atık ve atık su durumu, toprak ve gürültü kirliliği, hava kalitesi, arazi kullanımları ve kentleşme baskısı gibi konular ele alındı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) süreçleri de raporda değerlendirildi.
Raporda, İstanbul’daki nüfus artışının su varlıkları üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekildi. 2021’de 2.942.439 m³/gün olan yıllık ortalama günlük su miktarı, 2025 itibarıyla 3.214.606 m³/gün seviyesine yükseldi. Bu artışın, kentin su talebinin yapısal olarak büyüdüğünü gösterdiği belirtildi. Kentin nüfusunun yüzde 63.97’si Avrupa Yakası’nda ikamet etmesine rağmen, mevcut arıtma kapasitesinin ağırlığının Asya Yakası’nda yoğunlaşması, su temin yapısını daha maliyetli ve kırılgan hale getirdiği ifade edildi.
İklim değişikliğinin etkileriyle barajlara yağışlardan gelen su miktarının son beş yılda yüzde 32 oranında azaldığı belirtilen raporda, bu düşüşün geçici değil, kalıcı bir eğilime işaret ettiği aktarıldı. İçme suyunun büyük bölümünün dayandığı Ömerli, Terkos ve Büyükçekmece barajlarına olan yoğunlaşmanın, kenti kuraklık ve arıza karşısında kırılganlaştırdığı vurgulandı.
Raporda ayrıca, İSKİ’nin elektrik giderlerinin 2021-2025 yılları arasında yüzde 464 oranında arttığı ve bu artışın doğrudan su tarifelerine yansıdığı belirtildi. Kentleşme politikalarına da dikkat çekilerek, özellikle Sazlıdere Barajı gibi içme suyu havzalarında artan yapılaşmanın suyun doğal dengesini bozduğu ifade edildi.
Yürütülen ÇED süreçlerinin amacından uzaklaştığı ve “formaliteye” döndüğü belirtilen raporda, su havzaları, tarım alanları ve ekolojik hassas bölgelerin detaylı aktarılmadığı dile getirildi.
Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi ve yaşam savunucuları, Sazlıdere Barajı çevresindeki yapılaşmaya karşı basın açıklaması yaptı. Açıklamada, Ömerli Havzası üzerindeki 250 hektarlık alana Tuzla Biyoteknoloji İhtisas Organize Sanayi Bölgesi kurulmak istenildiği belirtildi. Ayrıca, Kuzey Demiryolu Geçişi projesinin Kuzey Ormanları’nı parçalayacağı, yaban hayatı koridorlarını keseceği ve kentin kritik su havzaları üzerinde baskı yaratacağı ifade edildi. Açıklamada, “İstanbul’un yaşam kaynakları rant projelerine feda edilemez” denildi.
