ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmalar, yürütülen müzakerelerin ardından mutabakatla sonuçlandı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran'ın anlaşmaya vardığını ve Lübnan dahil tüm cephelerde askeri faaliyetlerin kalıcı olarak sona erdiğini duyurdu.
ABD Başkanı Donald Trump, mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı'nın 19 Haziran Cuma günü tamamen açılacağını ve bölgedeki mayınların büyük kısmının etkisiz hale getirileceğini belirtti. Savaş sırasında gemi trafiği durma noktasına gelmişti.
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre, savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 130 ticari gemi geçiş yapıyordu. Çatışmaların başlamasıyla birlikte gemi trafiğinde yüzde 90'ın üzerinde düşüş yaşandı. Bazı günlerde boğazdan yalnızca bir geminin geçtiği kaydedildi. Kpler verilerine göre 10 Haziran'da 5, 11 Haziran'da 4, 12 Haziran'da 7, 13 Haziran'da 1 ve 14 Haziran'da ise 5 ticari gemi geçiş yaptı. 14 Haziran'da geçiş yapan Malta bayraklı LNG tankeri Disha, Katar'dan Hindistan'a 132 bin metreküp sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyordu.
ABD ve İran arasında 15 Haziran'ın ilk saatlerinde anlaşmaya varıldığının açıklanmasına rağmen, Hürmüz Boğazı'nda beklenen yoğunluk henüz oluşmadı. 15 Haziran günü boğazdan yalnızca üç ticari gemi geçti. Saint Kitts and Nevis bayraklı kuru yük gemisi Kaiser, yaklaşık 27 bin ton yükle Irak'ın Umm Kasr Limanı'ndan Umman'a gitmek üzere İran karasularında oluşturulan güzergahı kullanarak geçiş yaptı. Honduras bayraklı petrol tankeri Argo Maris da 6 bin 700 ton petrol ürünüyle Bender Abbas Limanı'ndan ayrılarak aynı rotayı izledi. Sierra Leone bayraklı yük gemisi Momentum Phonix ise Umman'dan İran'a taşıdığı yaklaşık 11 bin 500 ton çelik yüküyle 15 Haziran'da boğazdan geçen gemiler arasında yer aldı.
Mutabakatın ardından geçişlerin yeniden başlaması beklenirken, sektör temsilcileri sürecin halen kırılgan olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle boğazdaki gemi trafiğinin savaş öncesi seviyelere dönmesinin zaman alacağı belirtiliyor. Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO), bölgede mayın riskinin devam ettiğini ve güvenlik durumunun halen "riskli" seviyede bulunduğunu açıkladı. İngiltere Deniz Ticaret Örgütü de Hürmüz Boğazı'na ilişkin deniz güvenliği tehdit seviyesinin "kritik" düzeyde kalmayı sürdürdüğü uyarısında bulundu.
Bölgede şu anda boğazdan geçmeyi bekleyen yaklaşık 500 ticari gemi bulunuyor. Uzmanlara göre, 100 günü aşkın süredir yaşanan kesintinin ardından öncelikle bu gemilerin geçişlerinin tamamlanması gerekecek. İlk aşamada bekleyen gemilerin boğazdan geçişiyle birlikte trafiğin 30 gün içerisinde savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yarısına ulaşabileceği tahmin ediliyor. Mutabakatın sorunsuz uygulanması halinde Körfez'de yükleme yapmış 118 tanker, önümüzdeki 10 ila 15 gün içinde geçiş önceliğine sahip olacak. Bir ay sonunda günlük gemi geçiş sayısının yaklaşık 15'ten 40'a yükselmesi beklenirken, bu trafiğin yaklaşık yüzde 60'ını tankerlerin oluşturacağı öngörülüyor.
Uzmanlara göre boğazın yeniden açılması tek başına normalleşme anlamına gelmiyor. Bekleyen gemilerin seferlerini tamamlaması ve yeni yükler için tekrar bölgeye dönmesi gerekiyor. Kpler Denizcilik Risk ve Uyum Müdürü D.A., boğazın yeniden açıldığı kabul edilse bile trafiğin hemen normale dönmeyeceğini belirtti. Ampatzidis, bu sürecin yaklaşık 2-3 ayı bulabileceğini ve Orta Doğu'nun bazı bölgelerinde savaş öncesi üretim ve ihracat seviyelerine dönüşün ülkeye ve operasyonel koşullara bağlı olarak daha uzun sürebileceğini ifade etti. Hürmüz Boğazı'nın siyasi ve güvenlik açısından yeniden ticaret akışına açılmasının önemli olduğunu ancak deniz taşımacılığındaki toparlanmanın aşamalı şekilde gerçekleşeceğini vurguladı.
