Biruni Üniversitesi bünyesinde yürütülen uluslararası bir araştırma, Alzheimer hastalığı ve hafif bilişsel bozukluğun günlük olayları anlamlandırma süreçleri üzerindeki etkilerini inceledi. Bilimsel dergi Cortex'te yayımlanan çalışma, Türk katılımcıların dahil olduğu verilerle bilişsel süreçlerdeki değişimleri ortaya koydu.
Araştırma kapsamında sağlıklı yaşlı bireyler, hafif bilişsel bozukluğu olan kişiler ve erken evre Alzheimer hastalarından oluşan toplam 54 katılımcı test edildi. Katılımcılara günlük yaşam senaryolarını içeren karışık görseller sunuldu. Bu görsellerin doğru sıraya dizilmesi ve anlatılan olayların tanımlanması istendi. Çalışmanın ikinci aşamasında ise bireylerin bir olayı kavramak için ihtiyaç duydukları bilgi düzeyi ölçüldü.
Araştırma Bulguları ve Bilişsel Süreçler
Çalışmanın sonuçlarını değerlendiren Doç. Dr. Fenise Selin Karalı, beynin günlük yaşamdaki olayları küçük adımlara bölerek anlamlı bir bütün haline getirdiğini ifade etti. Karalı, çay hazırlamak veya yemek yapmak gibi rutinlerin doğru sıralama gerektirdiğini belirtti. Alzheimer hastalarında sadece ayrıntıların unutulmadığını, olayın bütününü kurma ve adımları sıralama konusunda da güçlük yaşandığını vurguladı. Bu nedenle günlük rutinlerdeki sıra karışıklıklarının dikkatle takip edilmesi gerektiği kaydedildi.
Bilişsel işlevlerdeki azalmanın olayları anlama becerisini zorlaştırdığı belirtilirken, sağlıklı bireylerin görselleri doğru sıraladığı, ancak Alzheimer hastalarında hata oranının belirgin şekilde arttığı gözlemlendi. Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun ise testlerin tekrarlandığı aşamada dikkat çekici sonuçlara ulaşıldığını dile getirdi. Katılımcıların olay adını hatırlama konusunda ilerleme kaydetmesine rağmen, görselleri doğru sıralama becerilerinde anlamlı bir gelişim gösteremedikleri tespit edildi.
Hafıza Kaybının Ötesindeki Mekanizmalar
Alzheimer hastalarının önceki performanslarını korumakta zorlanması, problemin yalnızca hafıza kaybıyla sınırlı olmadığını, beynin organizasyon ve düzenleme mekanizmalarının da etkilendiğini gösterdi. Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun, yemek yaparken adımların karıştırılması veya alışveriş planının yapılamaması gibi durumların, beynin olayları bütünsel işleme yetisindeki bozulmayla ilişkili olabileceğini belirtti. Türkçe konuşan bireyler üzerinde yapılan bu çalışmanın, gelecekte Alzheimer teşhisinde destekleyici bir araç olarak kullanılabilecek yeni değerlendirme yöntemlerine katkı sağlaması bekleniyor.
