Blue Origin şirketine ait New Glenn isimli roket, rutin bir test sırasında infilak etti. Olay, ABD'nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral'da yerel saatle 21:00'de meydana geldi. Patlama sonucunda, roketin fırlatılması için inşa edilen LC-36 tesisi ve fırlatma rampasının kulelerinden biri büyük hasar gördü.
Patlamada can kaybı ya da yaralanma yaşanmadı. Blue Origin'in kurucusu Jeff Bezos, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, tüm personelin güvende olduğunu ve durumun kontrol altında olduğunu belirtti. Bezos, yaşanan zorluğa rağmen gerekli onarımların yapılacağını ve uçuşlara devam edileceğini ifade etti.
98 metre yüksekliğindeki roketin, 4 Haziran'da 48 uyduyu yörüngeye taşıması planlanıyordu. Bu patlama, Blue Origin'in NASA'nın Ay üssü kurma projelerindeki taahhütlerini yerine getirip getiremeyeceği konusunda soru işaretleri doğurdu. Analistler, hasar gören fırlatma rampasının yeniden inşa edilmesinin aylar sürebileceğini öngörüyor.
Olay, NASA'nın Ay üssü kurma planlarının ilk üç görevini duyurmasından kısa bir süre sonra gerçekleşti. NASA'nın Ay Üssü 1 projesinin, Blue Origin'in geliştirdiği iniş aracıyla en erken 2026 sonbaharında fırlatılması hedefleniyordu. İniş aracının New Glenn tipi roketlerle LC-36 rampasından gönderilmesi planlanmıştı. Bu durum, projenin zaman çizelgesini belirsizliğe sürükledi.
NASA, Ay'a robotik iniş araçları, zıplayan dronlar ve diğer araçlar gönderme planlarını 26 Mayıs'ta bir basın toplantısıyla duyurmuştu. Blue Origin, bu araçları inşa etmek üzere seçilen şirketlerden biriydi. ABD'nin, Başkan D.T.'ın görev süresi dolmadan Amerikalıları Ay'a tekrar indirme hedefi bulunuyor. NASA, insanları Ay'a gönderme konusunda Çin ile de bir rekabet içinde.
Çin, 2030 yılına kadar insanları Ay'a indirme planlarını hızla ilerletiyor. NASA Mart ayında, Ay'ın güney kutbunda nükleer ve güneş enerjisiyle çalışan kalıcı bir üs inşa etmek için 20 milyar dolarlık bir program açıkladı. NASA yöneticisi Jared Isaacman, yeni programın, "ABD'nin Ay'ı bir daha asla bırakmayacağı" anlamına geldiğini belirtmişti. Kalıcı bir üs, ABD'nin bilimsel deneyler yapmasına, kaynak çıkarmasına ve Mars'a seyahat etmesine olanak tanıyacak.
Uzmanlar, NASA'nın zaman çizelgesinin gerçekçi olmadığı yönündeki görüşlerini sürdürüyor. ABD'nin Artemis II görevi kapsamında dört astronotu Ay etrafında dolaştırmasındaki başarısına rağmen, bazı bilim insanları Ay yüzeyine insan indiren bir sonraki ülkenin Çin olabileceği görüşünde. Open University'den Ay bilimcisi Dr. Simeon Barber, NASA'nın insanları Ay'a indirebilecek bir araç temin etmedeki aksaklıklarına dikkat çekerek, "Çin'in önce ulaşmasına hiç şaşırmam" ifadesini kullandı.
NASA'nın Ignition Moon Base programı üç aşamadan oluşuyor. İnsanlar gitmeden önce uzay ajansı, Ay'ın arazisini keşfetmek ve haritalamak için robotik iniş araçları ve dronlar göndermeyi planlıyor. Astronotların Ay yüzeyinde hareket edebilmesini ve iletişim ile bilimsel ekipmanları taşıyabilmesini sağlayacak taşıma araçlarının da gönderilmesi öngörülüyor. NASA, 26 Mayıs'ta Blue Origin, Intuitive Machines ve Astrobotic gibi şirketlerin bu araçları geliştirmek üzere ihaleleri kazandıklarını duyurmuştu.
NASA, Blue Origin'in Endurance adlı Ay iniş aracının hassas inişler yapabilmesini ve otonom navigasyon gerçekleştirebilmesini talep ediyor. Astrobotic'in Griffin-1 iniş aracının ise Güney Kutbu yakınındaki Nobile Krateri'ne inmesi bekleniyor. Bu araçlar, NASA için bilimsel ekipmanlar da taşıyacak. Ay üssü programı yöneticisi C.G., 26 Mayıs'ta yaptığı açıklamada, bu robotik keşif sürecinin 2029'a kadar sürmesi ve Ay'a 25 fırlatma ile toplam 4 metrik ton yük indirilmesinin planlandığını belirtti.
Sonraki aşamada NASA, Ay'da fisyon reaktörleri dahil olmak üzere nükleer ve güneş enerjisi tesisleri kurmayı hedefliyor. 2032 yılına kadar uzay ajansı, insanların Ay'da "yarı kalıcı" konutlarda yaşayabilmesini amaçlıyor. Araçlar ayrıca astronotların engebeli yüzeyde uzun mesafeler kat etmesine imkân tanıyacak.
