İsrail'deki genel seçimlerde Filistinli partilerin elde ettiği büyük kazanımlar, ülkenin ana muhalefeti için acil ve temel bir meydan okuma sunuyor: Ya Arap İsraillilerle işbirliği yapacaklar ya da Benjamin Netanyahu'ya siyasi hayatta kalma yolunu açacaklar.
Salı günkü sandık çıkışı anketlerinin ardından, muhalefet bloğunun lideri Gadi Eisenkot, sonuçları “İsrail'in Siyonist ulusal çoğunluğu için bir zafer” olarak nitelendirse de, gerçek sonuç bundan çok daha karmaşık görünüyor.
Yeni Knesset ile eski Knesset arasındaki en büyük değişim, şu anda 10 olan sandalyelerini 17 ila 18'e çıkarması beklenen Filistinli partilerin temsilinin dramatik bir şekilde artması olacak. Bu durum, İsrail'in siyasi manzarasındaki mücadele hatlarını yeniden çiziyor. Arap İsrailliler artık kolay kolay dışlanamayacak ve göz ardı edilemeyecek.
Sandık çıkışı anketleri, Eisenkot'un muhalefet bloğuna, Netanyahu'nun hükümet koalisyonu ve destekçilerine karşı dar bir üstünlük sağladı. Ancak Başbakan Netanyahu'nun Likud partisi hala en güçlü tek parti olabilir.
Gerçek sonuçlar teyit edilirse, bu İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a ilk olarak hükümeti kurma görevini kime vereceği konusunda takdir yetkisi tanıyacaktır. Bir aday altı hafta içinde başarılı olamazsa, görev bir sonraki seçeneğe devredilir. Bu, son derece uzun bir süreç olabilir ve bu süreç boyunca Netanyahu'nun koalisyonu geçici bir rolle görevde kalacaktır.
Eisenkot, daha büyük bir blok komuta ettiğini ve Knesset çoğunluğunu müzakere etme konusunda daha iyi bir şansa sahip olduğunu savunacaktır. Ancak bunu başarmak için, kendisi ve “değişim” bloğundaki ortakları, Filistinli gruplar olan Ortak Liste ve Ra'am (Birleşik Arap Listesi'nin kısaltması) ile oturup konuşmak zorunda kalacaklardır.
Muhtemelen Ra'am ve lideri Mansour Abbas ile konuşmak daha kolay olacaktır. Abbas, daha önce Naftali Bennett'in sağ eğilimli bir hükümetinde yer almıştı ve Bennett şu anda Eisenkot bloğunda küçük bir ortak konumunda. Abbas, siyasi uzlaşmalar yapma istekliliğini göstermiş ve Salı günü önceliğinin “bu seçimde Benjamin Netanyahu, Smotrich ve Ben Gvir'i indirmek” olduğunu kesin bir dille ifade etmiştir.
Ancak, sandık çıkışı anketlerine dayanan çoğu tahmin, Ra'am'ın iki Filistinli grubun daha küçüğü olduğunu ve yedi sandalye ile yeni Knesset'te yer alacağını gösteriyor. Eisenkot bloğunun diğer üyelerinin rızasıyla bir anlaşma yapılsa bile, bunun yeterli çoğunluk hükümeti oluşturmaya yetip yetmeyeceği belirsizdir.
Ortak Liste ile yapılacak müzakereler, 10 veya daha fazla sandalye ile daha zorlu olacaktır. Eisenkot dört koşul öne sürmüştür: İsrail'i Yahudi ve demokratik bir devlet olarak tanımak, İsrail'in bağımsızlık beyanında ifade edilen değerleri kabul etmek, şu anda muaf olan Filistinli İsrail vatandaşları için zorunlu askerliği kabul etmek ve Hamas'ı terör örgütü olarak kınamak.
Oyların sayıldığı Salı günü konuşan Ortak Liste'nin en büyük fraksiyonu olan sosyalist parti Hadash'ın genel sekreteri Amjad Shbita, Eisenkot'un koalisyon görüşmeleri için şartlar dayatma konumunda olmayacağını söyledi. Shbita, “Şartlar koymak Ortak Liste ile işe yaramaz. Birbirimize ihtiyacımız olduğu için eşit olarak müzakere edeceğiz.” dedi.
Filistinli gruplardan biri veya her ikisiyle bir anlaşma sağlanamaması durumunda, Eisenkot'un yeni koalisyonu ayakta tutacak gayri resmi oylama bazında anlaşmalarla azınlık hükümeti olarak yönetmeye çalışması mümkündür. Bu istikrarsız bir çözüm olacaktır ve başka bir seçimin daha olası hale gelmesine neden olacaktır. Bu, Netanyahu'ya muhafazakar İsrailli Yahudiler arasındaki desteği toplama ve “Sağ veya Filistin” (İbranice'de kafiyeli) kampanyasının sloganıyla haklı çıktığını iddia etme fırsatı verecektir.
Netanyahu, otuz yıllık siyasi kariyerinde daha önce yenilmiş görünmüş ve her seferinde eşsiz taktiksel becerileriyle geri dönmüştür. Kimse onun nefes kesici bir siyasi kaçış daha yapmayacağını henüz dışlamıyor, ancak bu sefer geri dönerse, bunu siyasi düşmanlarının hayatını kurtarması sayesinde borçlu olacaktır.
