TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Uğur Toprak, Türkiye'deki gıda güvenliği krizinin yapısal sorunlarına dikkat çekti. Artan enflasyonun halk sağlığı krizine dönüştüğünü belirten Toprak, sanayi atıklarının çevreye zarar verdiğini ve denetim eksikliğinin bu durumu ağırlaştırdığını ifade etti.
“Ucuzsa Bir Riski Vardır”
Artan gıda enflasyonu ve düşen alım gücünün, taklit ve tağşiş (gıda maddelerine zararlı veya yabancı madde karıştırma) vakalarını artırdığını vurgulayan Toprak, “Alım gücü düştükçe vatandaşın tercihi değil, mecburiyeti ön plana çıkıyor. Bu durum, kayıt dışı üretimi ve tağşişi besleyen en önemli zemin oluşturuyor. Ucuz gıda, içeriği manipüle edilmiş bir üretim modelini işaret eder. Et, süt ve bitkisel yağlardaki hileler belirgindir. Vatandaş çoğu zaman bunun farkında değil ya da alternatif bulamıyor. ‘Ucuzsa bir riski vardır’ dememiz gereken bir dönemdeyiz,” dedi.
Denetimlerin sıklık ve caydırıcılık açısından yetersiz olduğunu belirten Toprak, idari para cezalarının büyük firmalar için artık sadece bir maliyet kalemi haline geldiğini söyledi. Üretimden men, şeffaf veri paylaşımı ve bağımsız denetim mekanizmalarının caydırıcılık için şart olduğunu ekledi.
“Çevre Güvenli Değilse Gıda da Güvenli Değil”
Tarım ve sanayinin iç içe geçtiğini ve çevre kirliliğinin gıda güvenliğini tehdit ettiğini dile getiren Toprak, “Sanayi atıklarıyla kirlenen suyla sulanan tarım alanlarında ağır metal birikimi, pestisitlerle birleşen kimyasal yük ve toprak verimliliğinde azalma gibi zincirleme etkiler ortaya çıkıyor. Bu kirleticiler kolayca temizlenemiyor. Tarladan sofraya gelen bu yük, kronik hastalıklardan kanser riskine kadar geniş bir yelpazede tehdit oluşturuyor. İklim değişikliği de bu tabloyu ağırlaştırarak gıda güvenliğini yapısal olarak çökertiyor. Hava, toprak ve su güvenli değilse gıda da güvenli değil,” ifadelerini kullandı.
“Politik Bir Tercih Sonucu”
Gıda güvenliğinin bir tercih değil, kamusal sorumluluk olduğunu belirten Toprak, bu sorumluluğun yeterli sayıda ve yetkin gıda mühendisi istihdam edilmeden yerine getirilemeyeceğini söyledi. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın derhal bir 'gıda güvenliği otoritesi' oluşturması gerektiğini vurguladı. Yaşanan krizin denetim eksikliğinden öte, politik bir tercih sonucu olduğunu savunan Toprak, halk sağlığını öncelemeyen bir yaklaşımın yoksulluktan taklit ve tağşişe, kirlilikten hastalıklara ve denetimsizlikten güvensizliğe yol açacağını sözlerine ekledi.
