Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Mustafa Tan, zeytinde tüm zamanların en yüksek rekoltesinin beklendiğini ancak zeytinyağında hedeflenen 588 bin tonluk üretime ulaşılamama riski olduğunu belirtti. Dip zeytinlerin ve seyrek ağaçlardaki ürünlerin toplanmamasının bu riski artırdığını ifade etti.
Bu sezon zeytin rekolte verilerini değerlendiren Dr. Tan, 2026/27 sezonunda zeytin rekoltesinin 4 milyon 30 bin ton ile rekor seviyesine ulaşacağının öngörüldüğünü açıkladı. Öngörülen rekoltenin 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytine ayrılacağı, kalan yağlık zeytinden ise 588 bin ton zeytinyağı elde edileceği kaydedildi. Bu rakamlarla Türkiye'nin zeytinyağında İspanya'nın ardından dünya ikinciliğine, sofralık zeytinde ise dünya birinciliğine yükseleceği vurgulandı.
Rekor beklentisine rağmen mevcut piyasa şartlarının üreticide endişeye yol açtığını dile getiren Dr. Mustafa Tan, maliyetler ile alım fiyatları arasındaki farka dikkati çekti. Bir kilogram zeytinin ortalama üretim maliyetinin 50-70 lira, zeytinyağının ise 240-280 lira bandında olduğunu belirten Tan, buna karşın piyasadaki alım fiyatlarının sıradan zeytin için kilogram başına 20-35 lira, zeytinyağı için ise 170-200 lira seviyelerinde kaldığını söyledi. Alım fiyatlarının artan maliyetleri karşılamadığı ve bu durumun sevinç yerine endişe yarattığı ifade edildi.
Mevcut piyasa koşullarının üretimi tehdit ettiğini vurgulayan Dr. Tan, yere dökülen yaklaşık yüzde 30-40 oranındaki dip zeytinin ve engebeli alanlardaki zeytinlerin toplanamama riskinin bulunduğunu belirtti. Zeytinyağı randımanlarının normalde 1/5 olması gerekirken bu yıl 1/6-10 arasında değiştiğini, bu faktörlerin zeytinyağı rekoltesini düşüreceğini kaydetti. Toplanmayan ürünlerin dalında veya yerde bırakılması halinde rekoltenin yüzde 30 ila 50 oranında daha düşük gerçekleşebileceği uyarısında bulunan Tan, tarihi rekor beklenen bir yılda tablonun tersine dönerek bir "yok yılı" gibi hasat dönemi yaşanabileceğini dile getirdi.
UZZK Başkanı Dr. Mustafa Tan, risklerin fırsata dönüştürülmesi, iç tüketimin artırılması ve ülkeye döviz girdisi sağlanması amacıyla alınması gereken önlemleri sıraladı. Bu önlemler arasında, üreticinin maliyetini karşılayacak şekilde zeytinyağına kilogram başına yaklaşık 1 avro, sofralık zeytine ise 20 sent/avro fark ödemesi yapılması yer alıyor. İhracatçılara, dökme, fason işlenen ve 1-5 kilogram arası ambalajlı ihracatları için ton başına 100, 300 ve 750 dolara kadar ihracat iadesi verilmesi de önerildi. İspanya'daki gibi zeytinyağı fiyatının maliyetin altına düşmesi nedeniyle kooperatifler aracılığıyla stoklama yardımının sağlanarak piyasanın regüle edilmesi talep edildi. AB ile yapılan taviz anlaşmaları kapsamında Türkiye'nin ihracat kontenjanının en az Tunus seviyesine çıkarılması ve devlet eliyle Türki cumhuriyetler gibi ülkelere zeytinyağı satışı veya takas mekanizmalarının işletilmesi de öneriler arasında bulunuyor. İç tüketimi artırmak amacıyla hükümetin zeytinyağı ve sofralık zeytinin faydalarını içeren kamu spotları hazırlaması da istendi.
