Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile il emniyet müdürlükleri arasındaki işbirliği, şirket araçlarının kullanımına ilişkin yeni düzenlemeleri beraberinde getirdi. 2021 yılından bu yana devam eden uygulamada, trafik denetimlerinde şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sürücülerin sigortalılık durumları titizlikle inceleniyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte, araç sahibinin yakınına veya arkadaşına aracını kullandırması ile sigortasız işçi çalıştırması arasındaki ayrımın daha net yapılması hedefleniyor. Daha önce trafik tutanağı tek başına ceza için yeterli kabul edilirken, artık farklı bir süreç işleyecek. Sürücü ile araç sahibi şirket arasında geçmişte herhangi bir sigortalı çalışma ilişkisi bulunmuyorsa, dosya doğrudan SGK denetmenlerine iletilecek.
Denetmenler, sürücü ve araç sahibinin ifadelerini alarak aralarındaki ilişkinin niteliğini araştıracak. Aracın akrabalık veya arkadaşlık ilişkisi nedeniyle mi kullanıldığı, emanet verilip verilmediği ve gerçek bir işçi-işveren ilişkisinin olup olmadığı detaylı bir şekilde değerlendirilecek. Bu incelemeler sonucunda hazırlanan rapor doğrultusunda işlem yapılacak.
Sigortasız çalışmanın tespitinde de esaslar değiştirildi. Aynı işyerinde fiilen çalışıldığına dair birden fazla bilgi ve belgenin bulunması durumunda, en eski tespit işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. Aynı ay ve sonraki aylarda çalışıldığı belirlenen her gün için bir günlük sigortalı hizmet hakkı tanınacak. Bu tür çalışmalar kısmi süreli çalışma olarak değerlendirilecek. Tespit bulunmayan bir ayın ardından yeniden çalışma belirlenirse yeni bir işe giriş işlemi yapılacak. Henüz sonuçlandırılmamış veya ilgili servislere gönderilmiş dosyalar da yeni genelge hükümlerine göre yeniden değerlendirilecek.
Kayıt dışı işçi çalıştırdığı tespit edilen şirketler için yaptırımlar devam ediyor. 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca, sigortasız çalışan için işe giriş bildirgesinin zamanında verilmemesi halinde 66 bin 60 lira idari para cezası uygulanabiliyor. Bu durumun bir yıl içinde tekrarlanması halinde ceza, her bir sigortasız çalışan için 198 bin 180 liraya kadar yükselebiliyor. Ayrıca, çalışanın ilgili aylık bildirimlerde yer almaması, ücret bordrosunda bulunmaması veya yasal kayıtların geçersiz sayılması gibi nedenlerle ek yaptırımlar da söz konusu olabiliyor.
Ticari araçların kiraya verilmesi durumunda ise farklı bir değerlendirme yapılıyor. Aracı kullanan sürücünün, aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından sigortalı olarak çalıştırılması halinde araç sahibine kayıt dışı istihdam cezası uygulanmıyor. Bunun için araç kira sözleşmesinin yazılı olması ve taraflarca imzalanması şartı aranıyor.
