Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) işbirliğiyle düzenlenen "Elektrik Dağıtım Sektöründe 1.İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimcilik Günleri" etkinliğinde yaptığı konuşmada, enerji sektörünün önemli bir dönüşüm sürecinden geçtiğini belirtti. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının artması, elektrikli ulaşımın yaygınlaşması, enerji depolama sistemleri ve dağıtık üretim modellerinin, elektriğin hem üretim hem de dağıtım altyapısını değiştirdiğini ifade etti.
Bu dönüşümdeki temel hedeflerinin daha güçlü enerji şebekeleri oluşturmak, hizmet kalitesini artırmak ve geleceğin enerji ihtiyaçlarına uygun bir altyapı hazırlamak olduğunu vurgulayan Bayraktar, yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payı artarken, dağıtım şebekelerinin de bu yeni duruma uyum sağlamasının büyük önem taşıdığını söyledi. Elektrik dağıtım hizmetinin, ülke genelinde sürekli yatırım ve bakım gerektiren kritik bir altyapı olduğunu hatırlatan Bayraktar, 21 dağıtım şirketinin farklı coğrafi ve iklim koşullarında hizmet verebilmesi için güçlü bir yatırım ortamına ve etkin bir işletme yönetimine ihtiyaç duyulduğunu dile getirdi.
2026-2030 dönemine ilişkin düzenlemeler hakkında bilgi veren Bayraktar, EPDK olarak beşinci uygulama döneminde yatırım tavanını önceki döneme göre reel olarak yaklaşık 1,5 katına, planlı bakım kaynaklarını ise 2,1 katına yükselttiklerini açıkladı. Dağıtım hizmetinin kalitesinin sadece ayrılan kaynakların miktarıyla değil, yatırımların doğru alanlara yönlendirilmesi, şebeke varlıklarının etkin yönetilmesi ve planlı bakım faaliyetlerinin somut sonuçlar üretmesiyle ölçülebileceğini belirtti. Bayraktar, "Önemli olan yalnızca ne kadar yatırım yaptığınız değil, bu yatırımın vatandaşımıza hizmet ve kaliteye nasıl yansıdığıdır." ifadesini kullandı.
Nisan 2026'da yürürlüğe giren kalite faktörü düzenlemesiyle kesintilerin süresi ve sıklığı, teknik kalite, kullanıcı memnuniyeti ve iş sağlığı ile güvenliği göstergelerinin birlikte değerlendirildiğini aktaran Bayraktar, bu göstergelerin dağıtım şirketlerinin gelir tavanlarını da etkilediğini kaydetti. Amaçlarının, yatırımların, bakım faaliyetlerinin ve teknolojik gelişmelerin somut hizmet kalitesi artışına dönüşmesini sağlamak olduğunu sözlerine ekledi.
AR-GE ve İnovasyona Destek
Bayraktar, elektrik ve doğal gaz dağıtımına yönelik AR-GE desteklerine de değinerek, Temmuz 2014'ten bu yana toplam 2 bin 85 proje başvurusundan 724'ünün kabul edildiğini bildirdi. Kabul edilen projelerin 619'unun elektrik, 105'inin ise doğal gaz dağıtımı alanında gerçekleştirildiğini belirtti. Bu durumun, dağıtım şirketlerinin teknoloji geliştirme süreçlerine doğrudan katılan kuruluşlar haline geldiğini gösterdiğini ifade etti. 5 Eylül'de yayımlanan düzenlemelerle AR-GE ve yenilik faaliyetlerine ilişkin usul ve esasların güncellendiğini aktaran Bayraktar, seri üretim öncesi prototip geliştirme, doğrulama testleri, pilot uygulamalar, saha gösterimleri, siber güvenlik testleri ve yerlileştirme faaliyetlerinin belirli şartlarda destek kapsamına alındığını, fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin düzenlemelerin de bu çerçevenin parçası haline getirildiğini söyledi.
Laboratuvarda başarılı olan bir ürünün sahada da aynı performansı göstermesi, yeni bir yazılımın ise güvenli ve mevcut sistemlerle uyumlu çalışması gerektiğini vurgulayan Bayraktar, AR-GE'nin ÜR-GE ile tamamlanmasının araştırma sonuçlarını uygulanabilir teknolojiye dönüştürmenin temel adımlarından biri olduğunu belirtti. Kamu kaynaklarıyla desteklenen çalışmaların somut ürünlere, yerli çözümlere ve güçlü bir teknoloji ekosistemine dönüşmesinin önemine dikkat çekti.
Yerli Yazılım Projelerine Düzenleyici Teşvik
Elektrik dağıtımında dijitalleşmenin şebeke yönetimi, arıza tespiti ve bakım süreçlerini yeniden şekillendirdiğini belirten Bayraktar, sistemler arası uyum, hizmet sürekliliği ve siber güvenliğin sektör için hayati önem taşıdığını vurguladı. Ocak 2023 AR-GE proje döneminden itibaren başvuruları alınmaya başlanan "Yerli Yazılım Ekosistemi Çağrısı" kapsamında 72 yazılım projesi başvurusundan 26'sının kabul edildiğini aktardı. Ayrıca, 2026-2030 döneminde yerli yazılım kullanan dağıtım şirketlerine yönelik ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti oranındaki yüzde 5'lik artışın da mevcut düzenleyici teşvikler arasında yer aldığını ifade etti.
Milli Akıllı Sayaç Sistemi'nin (MASS) bir AR-GE projesi kapsamında geliştirildiğini belirten Bayraktar, sistemin EPDK tarafından desteklenen AR-GE çalışmalarının somut çıktılarından biri olduğunu söyledi. MASS'ın uzaktan haberleşme ve şebekeden veri elde etme imkanlarını geliştirerek arıza tahmini, risk bazlı bakım, kayıp-kaçakla mücadele ve afetlere karşı şebeke dayanıklılığı açısından yeni fırsatlar sunduğunu ifade etti. MASS kapsamında geliştirilen sayaçlarla akıllı sayaç dönüşümünün 1 Mart 2026 tarihi itibarıyla başladığını sözlerine ekledi.
