Temmuz ayında Wall Street'te yaşanan yapay zeka hisseleri satışlarının finansal sisteme etkileri devam ediyor. Jane Street'in yaklaşık 15 milyar dolarlık kaybının ardından, düzenleyici kurumlar bankalar ile büyük işlem şirketleri arasındaki finansman ağını detaylı bir şekilde incelemeye aldı.
ABD Merkez Bankası (Fed) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE), küresel bankalardan Jane Street ve Citadel Securities gibi önde gelen işlem şirketlerine yönelik riskler hakkında bilgi topluyor. Bu inceleme, yalnızca bankaların bu şirketlere sağladığı toplam finansman miktarını değil, aynı zamanda işlem günü içindeki risk değişimlerini, bankaların ek teminat talebi noktalarını ve olağanüstü piyasa hareketlerinde uygulanan kontrol mekanizmalarını da kapsıyor.
Temmuz ayındaki olağan dışı piyasa hareketleri bu incelemeyi tetikledi. Jane Street'in söz konusu ayda yaklaşık 15 milyar dolar kayıp yaşadığı belirtilirken, şirketin yılın başından bu yana 40 milyar doların üzerinde işlem geliri elde etmiş olması, bu kaybın boyutunu daha da dikkat çekici kılıyor. Bu durumun merkezinde, eski OpenAI araştırmacısı Leopold Aschenbrenner tarafından kurulan yapay zeka odaklı hedge fon Situational Awareness bulunuyor.
Yapay zeka ve çip hisselerindeki sert düşüş, yüksek kaldıraç kullanan fon üzerinde ciddi bir baskı oluşturdu. Fonun halka açık hisselerden oluşan portföyünün önemli bir kısmını tasfiye etmek zorunda kalması, piyasadaki fiyat hareketlerini daha da derinleştirdi. Situational Awareness'ın portföyündeki değer kaybı, yalnızca fon yatırımcılarını değil, fonla bağlantılı pozisyonları, finansman sağlayan kuruluşları ve aynı varlıklarda büyük risk taşıyan işlem şirketleri aracılığıyla Wall Street'in farklı kesimlerini de etkiledi.
Jane Street ve Citadel Securities gibi kuruluşlar geleneksel bankalar olmasa da, küresel piyasalarda hisse senedinden tahvile, vadeli işlemlerden opsiyonlara kadar geniş bir alanda likidite sağlayan büyük piyasa yapıcıları konumundadır. Bu şirketlerin büyümesi, bankalarla olan finansman ilişkilerini de genişletti. Bankalar, kredi, teminat finansmanı, takas hizmetleri ve ana brokerlik faaliyetleri aracılığıyla bu şirketlere piyasalara erişim imkanı sunuyor. Normal şartlarda yönetilebilir görünen bu bağlantılar, piyasanın hızlı hareket ettiği dönemlerde kısa sürede büyük risklere dönüşebiliyor. Düzenleyicilerin özellikle gün içindeki risk değişimine odaklanmasının temel nedeni de budur; gün sonunda düşük görünen bir risk, yoğun satışların yaşandığı saatlerde önemli ölçüde artabiliyor.
Situational Awareness fonu etrafındaki incelemeler, merkez bankalarının bankalara yönelttiği sorularla sınırlı kalmıyor. ABD'de sermaye piyasası düzenleyicileri de fonun kullandığı kaldıraç, teminat tamamlama çağrılarını tetikleyen işlemler ve kredi veren kuruluşlarla olan ilişkileri üzerinde çalışıyor. Wall Street'in büyük finans kuruluşlarından, fonla olan ilişkilerine dair bilgi ve belge talep edildiği bildiriliyor. Bu süreç, yapay zeka hisselerindeki bir düşüşün, yüksek kaldıraçlı bir fondan başlayarak piyasa yapıcılara ve finansman sağlayan bankalara kadar nasıl yayılabildiğini göstermesi açısından yakından takip ediliyor.
İncelemenin bankalar için yeni yükümlülükler getirip getirmeyeceği henüz belirsizliğini koruyor. Ancak düzenleyicilerin, bankaların büyük işlem şirketlerine sağladığı finansmanın mevcut risk sınırlarını aştığı sonucuna varması halinde, daha yüksek likidite tamponları veya daha sıkı risk kontrolleri gündeme gelebilir. İngiltere'de düzenleyiciler daha önce, özellikle elektronik piyasa yapıcılara finansman sağlayan kuruluşlarda gün içi risklerin hızla büyüyebileceği konusunda uyarıda bulunmuştu. Jane Street'in temmuz ayındaki kaybı, bu tartışmayı yeniden alevlendirdi. Şu anki kritik soru, büyük piyasa yapıcıların artan ölçeğinin bankacılık sistemi için yönetilebilir bir karşı taraf riski olarak mı kalacağı, yoksa düzenleyicilerin yeni sermaye ve likidite önlemleri gerektirecek kadar önemli bir risk oluşturup oluşturmadığıdır.
