Manisa'nın Soma ilçesindeki İmbat Madencilik'e ait kömür ocağında 1 Ekim'de meydana gelen göçükte 5 işçinin hayatını kaybetmesi, Türkiye'deki madenlerde iş sağlığı ve güvenliği sistemini yeniden gündeme getirdi. Avrupa Birliği ve Türkiye tarafından finanse edilen, 17,6 milyon avro bütçeli Madencilikte İş Sağlığı ve Güvenliğinin Geliştirilmesi Projesi'nin (MİSGEP) ardından yaşanan facia, projenin madenlerde ne gibi değişiklikler sağladığı sorusunu akıllara getirdi.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın kayıtlarına göre, Kasım 2019'da başlatılan ve 17,6 milyon avro bütçeli MİSGEP, 2023 yılının kasım ayında tamamlandı. Proje kapsamında 29 ildeki 30 kömür ve 50 metal madeni olmak üzere toplam 80 işletme ziyaret edildi. Bu işletmelerde 7 bin 800 çalışana ulaşıldığı ve yeraltı madenlerine yönelik 420 saha ziyareti gerçekleştirildiği belirtildi. Ziyaretler sonrası işletmelere özgü tavsiye raporları hazırlandı ve önceki önerilerin uygulanma durumu takip edildi. Bakanlığın 2023 faaliyet raporunda, saha çalışmalarında yüzde 47 iyileştirme sağlandığı ifade edildi. Ayrıca, yeraltı madenlerine 31,9 milyon lira hibe desteği sağlandığı, 17 teknik bülten ve 12 iş kazası analizi hazırlandığı, 322 tahliye eğitimine destek verildiği aktarıldı.
Ancak Soma'da yaşanan son facia, bu çalışmaların kalıcı etkisini sorgulattı. İSİG Meclisi, DİSK, CHP ve SGK verilerine göre, projelerin başladığı 2019'un ocak ayından bu yana en az 501 madenci hayatını kaybetti. İş Sağlığı ve Güvenliği Federasyonu (İSAF) Genel Başkanı Mehmet Şeyhmus Ensari, “Türkiye'de bunca mevzuata, denetime, eğitime ve milyonlarca avroluk projeye rağmen neden işçilerimiz hâlâ madenlerde hayatını kaybediyor?” sorusunu yöneltti. Ensari, temel sorunun mevzuatın uygulanması, denetimin etkinliği ve işverenlerin güvenliği önceliklendirmesi olduğunu belirtti. 2013-2025 yılları arasında maden işkolunda en az 1267 işçinin yaşamını yitirdiğine dikkat çekerek, “Artık tek tek kazaları değil, sistemin kendisini sorgulamamız gerekiyor” dedi. İSİG Meclisi verilerine göre, bu dönemdeki ölümlerin 507'si göçük ve ezilme, 363'ü ise zehirlenme ve boğulma nedeniyle gerçekleşti.
Mehmet Şeyhmus Ensari, teşvikler ve anlaşmalarla öne çıkan İmbat Madenciliğin MİSGEP kapsamında ziyaret edilen 80 işletmeden biri olup olmadığını sorgulayarak, ziyaret tarihleri, tespit edilen riskler, önerilerin uygulanma durumu ve proje sonrası izleme mekanizmaları hakkında sorular yöneltti. Daha önce de İmbat Madencilik'te meydana gelen kazalar sonrası 2019'da dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez'e soru önergesi veren Yeniden Parti Genel Başkanı Özgür Özel'in önergesine yanıt veren Bakanlık, İmbat'ın yeraltı ocağında yönetmelik kapsamında eksiklikler tespit edildiğini ve ilgili birimlere bildirildiğini belirtmişti. İmbat Madencilik'te 2009 yılından bu yana çeşitli tarihlerde meydana gelen kazalarda toplam 13 işçi hayatını kaybetti.
