İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu sırasında New York'ta yaptığı basın toplantısında, çatışmaları durdurmak ve Hürmüz Boğazı'nı trafiğe açmak amacıyla ABD'ye 7 günlük bir plan sunduğunu bildirdi. ABD Başkanı Donald Trump ise yaptığı açıklamada, bu teklifi reddettiğini belirtti.
İran'ın sunduğu 7 günlük yol haritasının basına sızan maddeleri arasında savaşın tüm cephelerde sona erdirilmesi, İran'a ait dondurulmuş varlıkların ve finansal kaynakların serbest bırakılması, İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının kaldırılması ve Suudi Arabistan ile İran destekli Husiler arasındaki çatışmaların son bulması yer alıyor. Hürmüz Boğazı'nın İran'ın koşullarıyla açılmasının Washington için siyasi bir yenilgi anlamına geleceği öne sürülürken, Trump'ın bu nedenle teklifi kabul etmediği iddia edildi. ABD'nin Hürmüz'de kontrol sağlama isteğinin küresel akaryakıt krizini derinleştirdiği belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki durumun, Suudi petrolünün Kızıldeniz'e ulaştırıldığı güzergahı ve Babülmendep Boğazı'nı daha kritik hale getirdiği ifade edildi. Husilerin Suudi tesislerine yönelik saldırıları ve Yemen'deki ilerleyişi, Riyad'ı alarma geçirdi. Bu gelişmeler üzerine Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın Mekke Ortak Savunma Anlaşması yeni bir sınamayla karşı karşıya kaldı. Ankara'nın Riyad'a teknik askeri destek verebileceğini açıklaması ve Genelkurmay Başkanı Selçuk Bayraktaroğlu'nun acil toplantı için Riyad'a gitmesi dikkat çekti. Ancak Yemen'e Türk askeri gönderme kararı henüz açıklanmadı.
Öte yandan, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından önceki dönemde Brent petrol fiyatlarındaki artış ve ABD merkezli petrol şirketlerinin elde ettiği yüksek kârlar dikkat çekiyor. ExxonMobil'in 2026'nın ikinci çeyreğinde kârının yüzde 105 artarak 14,5 milyar dolara ulaşması, halkın daha pahalı yakıtla karşı karşıya kaldığını gösteriyor. ABD'nin ham petrol ihracatının ve enerji şirketlerinin kârlarının artması, maliyetin milyonlara yayılmasına karşın kazancın birkaç büyük şirkette toplanmasına neden oluyor. Askeri çatışmalar ve tedarik zinciri maliyetlerindeki artışın ABD'li silah şirketlerine yeni pazarlar açtığı belirtiliyor.
ABD'de yaklaşan ara seçimler öncesinde Donald Trump'ın onay oranının %32 seviyesinde olması ve ABD Senatosu'nun 'İran'a saldırıları sona erdirme' karar tasarısını reddetmesi de gündemdeki yerini koruyor. Sızan askeri belgelere göre ABD Kara Kuvvetleri Yedek Güçleri'ne 90 ila 120 gün içinde 'savaşa hazır olun' talimatı verildiği ortaya çıktı. Yükselen akaryakıt fiyatları ve savaşın getirdiği pahalılığın Amerikan seçmenini rahatsız ettiği, Türkiye'de dahi akaryakıt fiyatlarının 100 TL'yi aşmasıyla bu durumun etkilerinin görüldüğü belirtiliyor.
