Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası, dünya liderlerinin ve üst düzey temsilcilerin katılımıyla dün sona erdi. 22-28 Eylül tarihleri arasında düzenlenen zirvede, BM'ye üye 193 ülkeden devlet ve hükümet başkanları, dışişleri bakanları ve diğer yetkililer, küresel sorunları ele aldı.
Bu yıl "Güveni yeniden tesis etmek, dönüşümü yönetmek: Herkes için sonuç üreten bir BM" temasıyla gerçekleştirilen Genel Kurul'da, ABD-İran arasındaki gerilim, Gazze'deki durum ve Ukrayna'daki savaş gibi sıcak gelişmelerin yanı sıra iklim değişikliği, yapay zeka, kalkınma ve eşitsizlik gibi konular tartışıldı.
Son iki dönemini tamamlayacak olan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Genel Kurul'daki son konuşmasında delegeler tarafından uzun süre alkışlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da 16. kez hitap ettiği kürsüde, başta Gazze ve Filistin meselesi olmak üzere İran, Lübnan, Sudan ve Ukrayna'daki çatışmalara dikkat çekerek küresel ve bölgesel krizlere yönelik çözüm önerileri sundu. Erdoğan, BM Güvenlik Konseyi reformu, iklim değişikliği ve yapay zeka gibi konuları da gündeme getirdi.
Genel Kurul süresince Türk delegasyonu, Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı BM İklim Değişikliği Konferansı (COP31) üzerine yoğun temaslarda bulundu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 9-20 Kasım'da Antalya'da düzenlenecek COP31'in tanıtımını yaparak iklim hedeflerini somut eylemlere dönüştürme vurgusu yaptı.
Bu yılki Genel Kurul'da, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından hakkında tutuklama emri bulunan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun kürsüye çıkması sırasında Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 70'ten fazla ülke delegasyonu salonu terk ederek protesto etti. Öte yandan, ABD'nin Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve heyetine vize vermemesi dikkat çekerken, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'ye vize verilmesi de konuşuldu. Filistin Devlet Başkanı Abbas, önceden kaydedilmiş video ile hitap edebildi.
BM Genel Kurul Başkanı Sözcüsü Melissa Summers, 113 devlet ve hükümet başkanı, 1 veliaht prens, 11 başkan yardımcısı, 7 başbakan yardımcısı ve 48 bakanın konuşma yaptığını belirtti. Summers, konuşmacıların yüzde 60'ının yapay zekadan, dörtte üçünün iklim sorunundan bahsettiğini, konuşmacıların yaklaşık yüzde 14'ünün ise kadın olduğunu ifade etti. BM Genel Kurul Başkanı Khalilur Rahman'ın 95 ikili görüşme gerçekleştirdiğini, BM Genel Sekreteri Guterres'in ise 147 üst düzey ikili görüşme yaptığını da ekledi. Yüksek düzeyli katılım haftası kapsamında yaklaşık 18 bin akreditasyon kartı düzenlendi.
Her yıl eylül ayında New York'taki BM Genel Merkezi'nde düzenlenen Genel Kurul, küresel sorunların ele alındığı en geniş katılımlı diplomatik platformlardan biri olma özelliğini taşıyor.
