Irak, ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon güçlerinin ülkeden ayrılma sürecini tamamlama hazırlıkları içinde kritik bir döneme yaklaşıyor. ABD ve diğer ülkelerden kalan askerlerin 30 Eylül tarihinde Irak'tan ayrılması planlanıyor. Bu durum, Irak ve Şam İslam Devleti'nin (IŞİD) 2014'te ülkenin önemli bir bölümünü ele geçirmesinin ardından başlatılan görevin sona ermesi anlamına geliyor.
Çekilme süreci, Bağdat ile Washington arasında ABD güçlerinin aşamalı olarak azaltılması konusunda varılan anlaşma çerçevesinde ilerliyor. Bununla birlikte, ABD'nin Irak ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ndeki askeri varlığının geleceği ve ABD diplomatik tesislerinin korunmasında ABD güçlerinin üstlenebileceği rol hakkında tartışmalar devam ediyor. ABD birlikleri daha önce, 2003'teki ABD öncülüğündeki işgalden sekiz yıl sonra, 2011'de Irak'tan çekilmişti.
Her iki hükümet de sürecin planlandığı gibi ilerlediğini defalarca teyit etti. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Washington'ın Bağdat ile üzerinde anlaşılan çekilme takvimine bağlı kaldığını yineleyerek, çekilmenin 30 Eylül'e kadar tamamlanacağını belirtti. Iraklı yetkililer de 30 Eylül'ü, ABD öncülüğündeki koalisyonun askeri misyonunun sona ermesi ve güçlerinin ülkeden çekilmesinin tamamlanması için "kesin ve nihai tarih" olarak tanımladı. Yetkililer, 1 Ekim'in Irak'ta herhangi bir yabancı askeri varlık kalmayacak olması nedeniyle "ülkenin gidişatında yeni bir gün" olacağını vurguladı. İki ülke, Irak güvenlik güçleri ve Peşmerge güçlerinin, yabancı muharip birlikler olmadan güvenliği sağlayabilecek ve IŞİD'e karşı mücadeleyi sürdürebilecek kapasitede olduğunu ifade etti. Bu tarih, Bağdat ve Washington arasında 2024 yılında ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin Irak'tan çekilmesine ilişkin varılan anlaşma kapsamında belirlendi.
Çekilme, ABD'nin Irak'taki askeri varlığının mevcut biçimiyle sona ermesi anlamına gelse de, ayrılan birliklerin önemli bir kısmının ABD'ye dönmeyeceği belirtiliyor. Yüzlerce askerin Ürdün'e ve Ortadoğu genelindeki diğer noktalara yeniden konuşlandırılması planlanıyor. Washington'ın, özellikle IŞİD ve İran destekli silahlı gruplardan kaynaklanan tehditlere karşı bölgeye hızlı müdahale kapasitesini korumayı amaçladığı bildirildi. Analistler, bu adımın ABD'nin bölgeden tamamen askeri çekilmesinden ziyade stratejik bir yeniden konuşlanma olduğunu savunuyor.
Koalisyonun misyonunu sona erdirme planlarına rağmen, ABD'nin sınırlı sayıda askeri personelinin Bağdat'taki ABD Büyükelçiliği ve diğer diplomatik tesislerin korunması kapsamında Irak'ta kalabileceği yönünde haberler bulunuyor. ABD'nin denetim raporları ve basındaki haberler, büyükelçilik yerleşkesine güvenlik ve askeri desteğin hala ABD tarafından sağlandığını gösteriyor. Benzer şekilde, Erbil'deki ABD Başkonsolosluğu'nu korumak amacıyla en az bir hava savunma sisteminin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde kalacağı belirtiliyor. Analistler, bu önlemlerin koalisyon misyonunu sona erdiren anlaşmayla çelişmediğini, zira dünyanın farklı bölgelerindeki büyük ABD diplomatik misyonları için benzer düzenlemelerin bulunduğunu ifade ediyor. Bu adım, silahlı gruplardan kaynaklanan tehditler ve bölgesel istikrarsızlık sürdüğü için ABD açısından önem taşıyor.
ABD, Erbil yakınlarındaki Harir Hava Üssü'ndeki birliklerini çekmeyi ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne konuşlandırılmış hava savunma sistemlerini kaldırmayı planlıyor. Kürtler açısından bakıldığında, çekilme önemli bir güvenlik sınaması oluşturuyor. ABD birlikleri ve savunma sistemleri, son yıllarda İran'la bağlantılı silahlı grupların düzenlediği füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı Erbil'in korunmasında rol oynadı. Yetkililer ve analistler, bu çekilmenin özellikle hava kaynaklı tehditlerin sürmesi ve bölgenin ABD'nin istihbarat, gözetleme ve hava savunma desteğine bağımlı olması nedeniyle bir güvenlik boşluğu yaratabileceği uyarısında bulundu. Kürt liderler, ABD varlığını bölgesel gerilimler ve son aylarda bölgeyi hedef alan saldırılar karşısında caydırıcı bir unsur olarak görüyor.
Askerlerin çekilmesi, 2003'teki ABD öncülüğündeki Irak işgaliyle başlayan askeri dönemi sona erdirecek. Ancak bunun ABD'nin ülkedeki etkisinin veya varlığının sona erdiği anlamına gelmesi beklenmiyor. ABD güçleri bölgedeki başka noktalara yeniden konuşlandırılacak; Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile güvenlik işbirliğinin sürmesi ve bazı personelin diplomatik tesisleri korumak amacıyla ülkede kalması öngörülüyor.
