ABD ile İran arasında 107 gün boyunca devam eden gerginlik, dijital ortamda imzalanan bir mutabakat zaptı ile son buldu. ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalanan anlaşmanın detayları kamuoyuna sızdı.
Al Arabiya tarafından aktarılan bilgilere göre, taraflar arasında 19 Haziran Cuma günü resmi imzaların atılması bekleniyor. 14 maddeden oluşan mutabakat zaptı kapsamında; savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın ticari trafiğe açılması, yaptırımların kaldırılması ve nükleer programın geleceği gibi kritik başlıklar yer alıyor.
Anlaşmanın Temel Maddeleri ve Güvenlik Taahhütleri
Mutabakat metnine göre, İran ve ABD Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın kalıcı olarak sona erdiğini ilan edecek. Taraflar birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstereceklerini taahhüt ederken, nihai anlaşma için 60 günlük bir müzakere süreci başlatılacak. ABD'nin deniz ablukasını kaldırması ve İran çevresindeki askeri varlığını 30 gün içinde çekmesi öngörülüyor.
Ekonomik Kalkınma ve Nükleer Program Süreci
Anlaşma kapsamında İran'ın yeniden yapılanması için ABD ve ortakları tarafından en az 300 milyar dolarlık bir ekonomik kalkınma planı hazırlanması hedefleniyor. Ayrıca ABD; BM, UAEA ve diğer tüm birincil-ikincil yaptırımları kaldırmayı taahhüt edecek. İran tarafı ise nükleer silah üretmeyeceğini yeniden teyit ederken, zenginleştirilmiş uranyumun geleceği nihai anlaşma aşamasında netleşecek.
Ekonomik süreçte İran petrolü, petrokimya ürünleri ve ilgili bankacılık faaliyetlerine muafiyet sağlanması planlanıyor. Dondurulmuş varlıkların kademeli olarak serbest bırakılması beklenirken, sürecin denetimi için ortak bir izleme mekanizması kurulması kararlaştırıldı. Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi tarafından onaylanması gerekecek.
