Teknoloji, sanayileşme ve değişen yaşam alışkanlıkları, birçok mesleği tarihe karıştırırken, bazılarına yeni fırsatlar sunmaktadır. Toplumun ihtiyaç duyduğu mal ve hizmetleri üreten meslekler zamanla ya yok olmuş ya da modern dünyaya uyum sağlayarak farklı formlar almıştır.
Bu dönüşümde at arabacısının yerini taksicilik, kervancının yerini lojistik firmaları, daktilocunun yerini bilgisayar kullanımı, postacının yerini kargo acenteleri ve dijital iletişim, eskicinin yerini spotçuluk, sakaların yerini su bayileri, oduncu ve kömürcünün yerini tüpçü ve doğal gaz bayileri almıştır. Sokak tellalları yerini sosyal medya ve anons sistemlerine, hokkabazlar yerini dijital içerik üreticilerine, semai kahvecileri ise kafe zincirlerine bırakmıştır.
İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (İSTESOB) Başkanı Mesut Şengün, mesleklerin zamanla şekil değiştirdiğini belirtti. Şengün, birlikleri bünyesinde 141 meslek odası ve yaklaşık 3 bin mesleki birim bulunduğunu, İSTESOB'a 270 bin esnafın kayıtlı olduğunu bildirdi. Meslekleri, 'yok olmaya yüz tutan' ve 'günün şartlarına göre değişen' olarak iki gruba ayırdıklarını ifade etti.
Şengün, nalbant, sayacı, oduncu ve hallaç gibi mesleklerle uğraşan kimsenin kalmadığını vurgulayarak, Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan 123 mesleğin 'yok olmaya yüz tutan meslekler' sınıfına girdiğini söyledi. Devletin bu meslekleri desteklemek amacıyla vergi muafiyeti getirdiğini ancak mesleklerin isim değiştirerek günün koşullarına uyum sağladığını belirtti. Arzuhalcilerin yerini bilgisayarda dilekçe yazan kişilerin aldığını, at arabacılığının yerini ise kamyon taşımacılığının aldığını örnek gösterdi.
Teknolojinin gelişmesi, konforun artması ve yaşam koşullarının değişmesinin mesleklere etki ettiğini belirten Şengün, esnafın günün şartlarına çabuk adapte olduğunu ve koşullarını yenilikçi bir şekilde yeniden oluşturduğunu kaydetti. Geleneksel zanaatların yerini yeni mesleklerin almasının usta-çırak ilişkisini zayıflattığını dile getiren Şengün, Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yaparak yeni mesleklerde çırak, kalfa ve ustalar yetiştirilmeye çalışıldığını ifade etti.
Şengün, mesleklere ilginin azaldığına değinerek, sanatkarların bile çocuklarını 'beyaz yakalı' olması için yetiştirdiğini söyledi. Ülkelerin sanatkara ihtiyacı olduğunu belirten Şengün, alttan usta gelmediği için ciddi bir açık bulunduğunu vurguladı. Bu konuda Milli Eğitim Bakanlığı'ndan 4+4 eğitim sisteminden sonra öğrencilerin mesleklere daha çok yönlendirilmesini talep etti. Avrupa'da da meslek sahibi kişilere yönelik teşvikler ve oturum izinleri verildiğini sözlerine ekledi.
