Türkiye'de çalışanların yarısının asgari ücrete yakın maaşlarla yaşamını sürdürmesi, birçok iş kolunun güvence sağlamadığı algısını güçlendiriyor. Bu durum, vatandaşları yeni geçim yolları aramaya ve evlerde yeni iş fikirleri üzerine tartışmalar yapmaya yöneltiyor. Sermaye ihtiyacının görece düşük olması nedeniyle pazarcılık, ticari faaliyetler arasında öne çıkan bir seçenek olarak değerlendiriliyor.
İstanbul Pazarcılar Odası Başkanı Mesut Şengün, son yıllarda farklı eğitim ve iş geçmişine sahip kişilerin odaya kayıt yaptırdığını belirtti. Çalışma saatleri ve gelir üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmak isteyenlerin pazarcılığın nasıl yapıldığına dair araştırmalar yaptığını ifade eden Şengün, bazı kişilerin esnaf kaydı olmadan mevcut pazarcılardan yer kiralayarak satış yapmaya başladığını da ekledi.
Şengün, pazarcılığın artık sadece geleneksel bir meslek olmaktan çıkıp, geçim sağlama imkanı sunan bir alan olarak görüldüğünü vurguladı. Ancak, bu mesleğin hava şartlarından doğrudan etkilenmesi, fiziksel emek gerektirmesi ve ciddi işletme maliyetlerinin bulunması gibi yönlerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi. Yeni girişimcilerin pazar yerlerindeki rekabet koşullarını da dikkate alması gerektiğini belirtti.
Tüm riskleri göze alarak mevcut işlerini bırakıp pazarcılığa yönelenler, kendi patronları olmaktan memnuniyet duyduklarını ifade ediyorlar. Türkiye'nin mevcut ekonomik ve çalışma koşullarında maaşlı çalışmanın sürdürülebilir olmadığını belirtiyorlar. Bu kişilerden biri olan 26 yaşındaki Ö.F.Ö., halkla ilişkiler ve reklamcılık bölümünden mezun olduktan sonra iş bulamadığını, hazır giyim markasının genel merkezinde bilgi işlem biriminde çalıştıktan sonra ayrıldığını söyledi. Özdemir, pazarlarda kadın giyim ürünleri sattığını ve üniversite mezunlarının dört yıllık eğitim masrafını bile çalıştıkları süre içinde çıkaramadıklarını, asgari ücrete yakın maaşların ise yeterli olmadığını belirtti.
Daha önce zabıta görevlisi olarak çalışan ve adının açıklanmasını istemeyen K.Ö., yaşam pahalılığı nedeniyle işini bıraktığını belirtti. Kadın giyim ürünleri satan K.Ö., bir yere bağlı çalışırken maaştan maaşa zor geçindiğini, ticaretin riskli olsa da nakit akışından memnun olduğunu ve önceki hayatından daha başarılı olduğunu ifade etti. Uzun yıllar lüks bir restoranın işletme müdürlüğünü yapan E.E. ise annesinin kanser tedavisi süreci nedeniyle işine güvenemediğini, pazarcılık yaparak tedavi masraflarını karşıladığını ve bu işte zamanının karşılığını alarak daha özgür hissettiğini söyledi. Ancak, bu yıl ekonomik durum nedeniyle satışların düştüğünü de ekledi. E.'nin gözlemlerine göre, bu yıl pazarcılığa yeni başlayan çok sayıda insan var ve yaygın sebep işten çıkarmalar.
İstanbul Pazarcılar Odası Başkanı Mesut Şengün, esnafın artan üretici, hal, nakliye, mazot, belediye işgaliye bedelleri ve diğer işletme giderleri ile tüketicinin alım gücü arasında sıkıştığını belirtti. Mağazalara kıyasla uygun fiyat arayışı nedeniyle pazara yönelimin arttığını gözlemlediklerini ancak bunun esnafın cirosuna ve kârına anlamlı bir yansıma yapmadığını söyledi. Şengün, esnafın maliyet artışlarının tamamını fiyata yansıtmakta zorlandığını, tüketicilerin ise fiyat araştırması yaparak yalnızca zorunlu ihtiyaçlarını karşıladığını belirtti.
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, pazarlarda ürün bolluğu olmasına rağmen fiyatların düşemediğini ifade etti. Emekli ve dar gelirli vatandaşların tezgahlara bakıp geçtiğini belirten Gürer, üretim artsa da yüksek girdi maliyetleri, düşük alım fiyatları ve aracıların piyasayı şekillendirmesi nedeniyle tüketicinin ucuz gıdaya ulaşamadığını savundu. Gürer, tarımda planlı üretim, kamucu politikalar ve güçlü kooperatiflerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Kamunun düşük alım fiyatı ve geç fiyat açıklamasının piyasayı tüccarın kontrolüne bıraktığına dikkat çekti.
