İspanya'da barınma krizi protestoları sürerken, eylemciler sorunun temel nedenleri arasında "varlık fonlarını" ve konut arzındaki yetersizliği gösteriyor.
Madrid'in Puerta del Sol meydanında çadır kurarak protesto eden 21 yaşındaki üniversite mezunu Pierina Nicuray, sorunun kaynağının "konut eksikliği" olduğunu belirtti. Nicuray, ev sahiplerinin durumu istismar ederek kiraları artırdığını ve Airbnb gibi platformların da bu duruma katkı sağladığını ifade etti.
Son birkaç gündür meydanda çadırda yaşayan 19 yaşındaki film dublaj öğrencisi Jorge Moreno da bu görüşe katılıyor. Moreno, "Varlık fonları ve yatırım şirketleri tarafından satın alınan çok sayıda konut boş duruyor. Bu fonlar, kiracıları evden çıkarana kadar kiraları yükseltiyorlar." dedi. Moreno, konutun uzun süredir bir ticaret metaı haline geldiğini ancak bunun İspanyolların insana yakışır bir evde yaşamasını engellediğini savundu.
Bu görüşler, diğer protestocular, sıradan İspanyollar ve hatta İspanyol hükümeti tarafından da dile getiriliyor. Başbakan Pedro Sánchez, barınma sorununa yönelik acil önlemler paketini sunarken, konutu sadece spekülasyon aracı olarak görenlere karşı yasalar çıkardıklarını belirtti. Ancak bu reformlar Kongre tarafından reddedildi ve Sánchez erken seçim kararı aldı.
Protesto hareketini tetikleyen olaylardan biri, 87 yaşındaki M.A.'ın evinden tahliye edilmesiydi. Yatırım firmasının evi satın aldıktan sonra kendisini ayrılmaya ikna etmeye çalışması ve ardından ödeyemeyeceği kadar kirayı artırması üzerine Abascal evinden çıkarılmıştı. Şirket, kamuoyu tepkisi üzerine Abascal'ı evine davet etse de, yaşlı kadın hastanede hayatını kaybetti.
Emekli dul Carmen Pérez, 17 yıldır İspanya'da yaşıyor. Pérez, eskiden erişilebilir olan konut fiyatlarının artmasıyla birlikte kızının ve damadının yanında yaşamak zorunda kaldığını, uygun fiyatlı bir kiralık ev bulmakta zorlandığını anlattı. Pérez, "Kiralık bir ev ilana çıktığında uzun bir bekleme listesi oluyor. Ve kira benim için her zaman çok yüksek. Tüm bunlar sağlığımı etkiledi, depresyona girdim, istikrarım ve güvencem yok." diye konuştu.
İspanya'da son 10 yılda ortalama kira artışı %84 olarak kaydedildi. Málaga'da bu oran %113'e, Marbella'da ise %150'ye yaklaştı. Bu durum, barınmayı İspanyolların en büyük endişesi haline getirdi.
Ancak, ekonomi politikaları uzmanı Jorge Galindo, mevcut verilerin "varlık fonlarının" ne kadar mülk sahibi olduğunu ve spekülasyon için kullandığını kesin olarak belirlemeyi zorlaştırdığını söyledi. Galindo, İspanya Merkez Bankası'nın 2024 verilerine göre, kiralanan mülklerin sadece %8'inin şirketlere ait olduğunu belirtti. Galindo, İspanya'da az sayıda sahibin mülk birikimi olduğuna dair belirgin bir kanıt olmadığını ve kira artışlarının ana nedeninin konut arzındaki yetersizlik olduğunu savundu.
İspanya Merkez Bankası da ülkenin yaklaşık 750.000 konutluk bir açığı olduğunu tahmin ediyor. Bu açığın 2028'e kadar bir milyona yükselebileceği uyarısı yapıldı. Ulusal İstatistik Enstitüsü'ne (INE) göre İspanya'da 3.8 milyon boş konut bulunuyor. Ancak bunların büyük bir kısmının kırsal bölgelerde yer aldığı ve mevcut krizin yoğunlaştığı kentsel merkezlerle ilgisi olmadığı belirtiliyor. Boş konutların yüksek olmasının diğer nedenleri arasında yenilenmeyi bekleyen mülkler veya mirasçılar arasındaki yasal anlaşmazlıklar gösteriliyor.
