ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı ve nükleer program konularında yürütülen diplomatik temaslar durma noktasına geldi. ABD Başkanı Donald Trump'ın, Tahran'dan gelen son teklifi yetersiz bulduğu ve memnuniyetsizliğini dile getirdiği belirtildi.
The New York Times'ın aktardığına göre, İran'ın önerisi ABD'nin deniz ablukasını kaldırmasını şart koşarken, nükleer faaliyetlere ilişkin kritik sorulara net yanıtlar vermiyor. Trump'ın, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için nükleer dosyanın geri plana itilmesine kesinlikle karşı çıktığı ifade edildi. ABD Başkanı, nükleer silaha sahip bir İran'ı kabul etmeyeceklerini bir kez daha vurguladı.
The Wall Street Journal'ın haberine göre, Tahran yönetimi müzakereler için üç aşamalı bir yol haritası sundu. İlk aşamada Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların durdurulması karşılığında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri faaliyetlerini sonlandırması, yeniden başlamayacağına dair güvence vermesi ve limanlara uygulanan ablukanın kaldırılması talep ediliyor. İkinci aşamada boğazın statüsü ve yönetimine ilişkin bir uzlaşı sağlanması öngörülüyor. Üçüncü aşamada ise İran, nükleer programı ve bölgedeki müttefik gruplara sağlanan finansman gibi başlıkların müzakereye açılmasını öneriyor. Ancak Washington yönetimi, özellikle nükleer konusunun ertelenmesini kabul edilebilir bulmuyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales, yaptığı açıklamada ABD'nin temel önceliklerinden taviz verilmeyeceğini belirtti. Wales, “ABD basın üzerinden müzakere yürütmez. Kırmızı çizgilerimiz en başından beri açık” ifadelerini kullandı. Yönetim içinde ekonomik dayanıklılık tartışması öne çıkıyor. Boğazın kapalı kalmasının yarattığı maliyetin hem ABD hem de İran açısından ciddi sonuçlar doğurduğu, bu nedenle tarafların kritik bir stratejik karar aşamasına geldiği değerlendiriliyor.
Trump'ın, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi tarafından Pakistan'a sunulan rapor sonrası teklifi değerlendirdiği ancak olumlu yaklaşmadığı ifade ediliyor. Tahran'ın hafta sonu İslamabad'daki görüşmelere katılmaması süreci daha da karmaşık hale getirdi. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran'daki iç siyasi ayrışmalara dikkat çekerek, yönetim içindeki “sertlik yanlıları” ile “ılımlılar” arasındaki çekişmenin karar alma süreçlerini zorlaştırdığını savundu.
Nükleer müzakerelerde ilerleme sağlanamaması, Washington'un temel hedeflerinden birine henüz ulaşamadığını ortaya koyuyor. Buna karşılık İran'ın, abluka koşullarına rağmen Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolünü sürdürdüğü ve gemi geçişlerinden gelir elde etmeye devam ettiği belirtiliyor. ABD'nin tarihsel olarak uluslararası sularda seyrüsefer serbestisini savunduğu bilinse de, mevcut politikaların müttefikler nezdinde soru işaretleri yarattığı ifade ediliyor.
Görüşmelerin çıkmaza girmesi üzerine ABD basınında yapılan haberlerde, İran'ın yeni bir barış önerisini yakında sunmasının beklendiği belirtildi.
