ABD ve İsrail'in saldırılarının ardından İran ile devam eden barış görüşmelerinde, nükleer program konusu önemli bir gündem maddesi olmaya devam ediyor. İranlı kaynaklara göre, Tahran yönetimi yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasına karşı çıkıyor.
İki üst düzey İranlı kaynağın belirttiğine göre, dini lider Mücteba Hamaney'in talimatı, zenginleştirilmiş uranyumun İran'da tutulması yönünde. Bu kararın, ABD'nin müzakerelerdeki temel taleplerinden birini karşılanmamış bıraktığı değerlendiriliyor.
İsrailli yetkililer, ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılması konusunda İsrail'e güvence verdiğini iddia ediyor. ABD, İsrail ve bazı Batılı ülkeler, İran'ın uranyumu yüzde 60 seviyesinde zenginleştirmesini, nükleer silah kapasitesine yaklaşma adımı olarak görüyor. İran ise nükleer silah geliştirdiği iddialarını reddediyor. Nükleer silah üretimi için uranyumun yaklaşık yüzde 90 seviyesine kadar zenginleştirilmesi gerekmekte.
Reuters'a konuşan İranlı kaynaklardan biri, dini liderin talimatı ve devlet içindeki genel eğilimin, zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmaması yönünde olduğunu belirtti. Kaynaklara göre İranlı üst düzey yetkililer, uranyumun yurt dışına gönderilmesinin ülkeyi ABD ve İsrail'in gelecekteki saldırılarına karşı daha savunmasız bırakacağı görüşünü taşıyor.
ABD-İsrail saldırılarıyla başlayan savaşta kırılgan bir ateşkes yürürlükte olsa da, barış çabalarında henüz somut bir ilerleme kaydedilemedi. Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukası ve Tahran'ın küresel petrol taşımacılığı açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisi süreci zorlaştıran başlıklar arasında yer alıyor.
İranlı kaynaklar, Tahran'da ateşkesin Washington tarafından yeni hava saldırıları öncesinde güvenlik algısı oluşturmak amacıyla kullanılan taktiksel bir hamle olabileceğine yönelik derin bir kuşku bulunduğunu ifade ediyor.
İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, çarşamba günü yaptığı açıklamada, “düşmanın açık ve gizli hamlelerinin” ABD’nin yeni saldırılara hazırlandığını gösterdiğini savundu. ABD Başkanı Donald Trump ise İran’ın barış anlaşmasını kabul etmemesi halinde Washington’ın yeni saldırılara hazır olduğunu söyledi. Trump, buna karşın ABD’nin “doğru yanıtları almak” için birkaç gün bekleyebileceği mesajını verdi.
Kaynaklara göre taraflar bazı başlıklarda görüş ayrılıklarını daraltsa da, İran’ın nükleer programı konusunda derin ayrışmalar sürüyor. Zenginleştirilmiş uranyum stokunun geleceği ve Tahran’ın uranyum zenginleştirme hakkının tanınması talebi, müzakerelerdeki en kritik başlıklar arasında bulunuyor. İranlı yetkililer, önceliklerinin savaşın kalıcı biçimde sona ermesi ve ABD ile İsrail’in yeni saldırı düzenlemeyeceğine dair güvenilir güvenceler almak olduğunu belirtiyor.
Tahran yönetimi, ancak bu güvencelerin sağlanmasının ardından nükleer programına ilişkin ayrıntılı müzakerelere girebileceğini ifade ediyor. Savaş öncesinde İran’ın, yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunun bir bölümünü yurt dışına göndermeye daha açık olduğu belirtiliyordu. Ancak Trump’ın yeni saldırı tehditleri sonrası bu tutumun değiştiği aktarılıyor.
İranlı kaynaklardan biri, uranyum stokunun ülke dışına çıkarılması konusunda sertleşen tutuma rağmen bazı çözüm yollarının hâlâ mümkün olduğunu söyledi. Kaynak, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetiminde stokun seyreltilmesi gibi formüllerin değerlendirilebileceğini belirtti. UAEA'ya göre İran’ın, ABD ve İsrail’in Haziran 2025'te İran nükleer tesislerine saldırdığı dönemde yüzde 60 seviyesinde zenginleştirilmiş 440,9 kilogram uranyumu bulunuyordu. Bu stokun saldırılardan sonra ne kadarının sağlam kaldığı ise bilinmiyor.
