İran İslam Cumhuriyeti, ABD ve İsrail ile yaşanan gerilimlerin ardından Hürmüz Boğazı'ndaki denetimini pekiştirmek amacıyla stratejik bir adım attı. İran ve Umman Sultanlığı tarafından ortaklaşa yönetilecek olan Basra Körfezi Boğaz Otoritesi resmen faaliyete geçti. Girişim, İran tarafından duyurulurken, Umman'dan henüz resmi bir açıklama gelmedi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, boğazın İran ve Umman karasularında bulunduğunu belirterek, oluşturulan mekanizmanın uluslararası hukuka uygun olduğunu savundu. Bekayi, güvenli geçişin sağlanması ve hizmet karşılığında bedel alınmasının kıyı ülkelerinin doğal hakkı olduğunu ifade etti.
Habere ilişkin en dikkat çekici unsur, İran Ekonomi Bakanlığı tarafından geliştirilen ve 'Hürmüz Safe' adı verilen dijital sigorta platformu oldu. Bu sistemle, boğazdan geçecek gemilerin denetim, alıkoyma ve müsadere gibi risklere karşı sigortalanması amaçlanıyor. Gemilerin, sigorta ve hizmet bedellerini kripto paralar üzerinden ödeyeceği belirtildi. Bu yöntemle İran'ın, uluslararası yaptırımları baypas ederek doğrudan finansal akış sağlamayı hedeflediği bildirildi. Yetkililer, sadece geçiş ücretlerinden elde edilecek 2 milyar dolarlık potansiyele ek olarak, sigorta modeliyle yıllık gelirin 10 milyar doları aşmasını öngörüyor.
Dijital platform aracılığıyla İran'ın, bölgeden geçen gemilerin hangi ülkelere ait olduğunu ve yük içeriklerini anlık olarak takip ederek tam bir 'bilgi hakimiyeti' kurması bekleniyor. Savaş süreci ve mevcut ateşkes döneminde ABD ve İsrail gemilerine kapalı tutulan boğazdan; Çin, Fransa ve Hindistan gibi ülkelerin gemilerinin İran ile koordineli geçiş yapmaya devam ettiği kaydedildi. İran devlet televizyonu IRIB, bazı Avrupa hükümetlerinin güvenli geçiş şartlarını görüşmek üzere Tahran ile doğrudan iletişim kanalları açtığını duyurdu.
Yeni sistem, askeri saldırılardan kaynaklanan hasarları kapsam dışı bırakırken, bölgedeki askeri hareketlilik sürüyor. ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukası ve son günlerde yaşanan çatışmalar, 'Hürmüz Safe' platformunun istikrarı üzerindeki en büyük tehdit olarak değerlendiriliyor. Tahran yönetimi, Washington'ın ateşkes ihlallerine devam etmesi halinde 'ezici' bir yanıt verileceği uyarısında bulundu.
