Amerika Birleşik Devletleri, Çinli teknoloji ve sanayi devleri arasında yer alan Alibaba, Baidu, otomotiv üreticileri BYD ve NIO şirketlerini, “Çin ordusuna yardım ettiğine inanılan şirketler” listesine dahil etti. Bu kararın, iki ülke arasındaki ticaret ve teknoloji gerilimini yeniden yükseltmesi bekleniyor.
ABD'nin güncellenen listesi, 2025 başındaki önceki versiyonunun yerine geçti. Bu adım, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında yürütülen hassas ticaret ateşkesinin ardından geldi. Çin Dışişleri Bakanlığı, listenin “ayrımcı” olduğunu ve Çinli şirketleri “haksız şekilde baskı altına aldığını” belirterek ABD’ye uygulamaları gözden geçirme çağrısı yaptı.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, yaptığı açıklamada Çinli şirketlerin haklarını korumak için gerekli adımların atılacağını belirtti. Pekin yönetimi, ABD’nin listesinde yer alan şirketlerin büyük bölümünün Çin’in askeri ve endüstriyel kapasitesinde rol oynayan teknoloji firmaları olduğuna dikkat çekti.
Yeni listede sadece büyük teknoloji ve sanayi grupları değil, biyoteknoloji ve yapay zeka şirketleri de yer aldı. Bu şirketler arasında WuXi AppTec, RoboSense ve insansı robot üreticisi Unitree gibi firmalar bulunuyor. ABD’li çip üreticisi Nvidia ise daha önce Unitree ile robot teknolojileri alanında işbirliği planladığını açıklamıştı.
BYD, askeri şirket olarak sınıflandırılmayı reddederek, karara karşı hukuki yollara başvuracağını açıkladı. Alibaba ise listelenmenin “hiçbir temele dayanmadığını” savunarak şirketin askeri bağlantısı olmadığını ifade etti. Baidu de benzer şekilde iddiaları reddederek listeden çıkarılmak için tüm yasal seçeneklerin değerlendirileceğini duyurdu.
Listeleme doğrudan yaptırım niteliği taşımıyor ancak ABD Savunma Bakanlığı’nın bu şirketlerle sözleşme yapmasını sınırlıyor. Yeni düzenlemeye göre ABD ordusunun listedeki şirketlerden doğrudan alım yapması yasaklanacak, ilerleyen yıllarda dolaylı tedarik de kısıtlanabilecek.
Uzmanlara göre liste güncellemesi, ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin daha geniş bir jeopolitik mücadeleye dönüştüğünü gösteriyor. Washington yönetimi, Çinli şirketleri artık tekil firmalar yerine stratejik bir teknoloji ekosisteminin parçası olarak değerlendiriyor.
