Amerika Birleşik Devletleri ve İran, dört aydır devam eden askeri çatışmaları durdurmayı hedefleyen ateşkes anlaşmasını resmen onayladı. Anlaşma metni, taraflar arasında küresel deniz taşımacılığının yeniden tesisi ve nükleer program üzerindeki anlaşmazlıkların çözümü için kritik adımlar içeriyor.
Anlaşma, Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeshkian tarafından elektronik ortamda imzalandı. Resmi imza töreninin cuma günü İsviçre'de gerçekleştirilmesi planlanıyor. Belge, Lübnan dahil tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sonlandırılmasını öngörüyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü E.B., İsrail ordusunun Lübnan'daki operasyonlarının ateşkesin ihlali olarak kabul edileceğini bildirdi. İsrail güçlerinin Lübnan güneyindeki faaliyetlerinin sürmesi, mutabakatın sürdürülebilirliği konusunda piyasalarda endişe yaratıyor. Üst düzey yetkililer, on dört maddeden oluşan metnin eksiksiz uygulanacağını raporlayacaklarını belirtti.
Anlaşmanın Temel Maddeleri ve Ekonomik Düzenlemeler
Anlaşma kapsamında öne çıkan maddeler şunlardır:
- Deniz Ablukasının Kaldırılması: ABD, deniz ablukasını derhal kaldıracak ve İran'a yönelik engellemeler 30 gün içinde sonlandırılacak.
- Ticari Geçiş Güvenliği: Basra Körfezi üzerinden ticari gemilerin geçişi için düzenlemeler yapılacak. İran, mayın temizleme çalışmalarını 30 gün içinde tamamlayacak.
- Ekonomik Yeniden İnşa: İran ekonomisinin kalkınması için en az 300 milyar dolar değerinde bir fon oluşturulması planlanıyor.
- Yaptırımların Sonlandırılması: ABD, Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kapsamındaki tek taraflı yaptırımları kaldırmayı taahhüt ediyor.
- Nükleer Denetim: İran, nükleer silah geliştirmeyeceğini teyit ederken, zenginleştirilmiş materyallerin tasfiyesi Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde gerçekleştirilecek.
Anlaşmanın son aşamasında, ABD Hazine Bakanlığı tarafından İran'ın ham petrol ve petrokimya ürünleri ihracatına yönelik muafiyetlerin sağlanması bekleniyor.
