Amerika Birleşik Devletleri, Brezilya'nın en büyük iki suç örgütü olan PCC (Primeiro Comando da Capital) ve Kızıl Komuta'yı (Comando Vermelho) yabancı terör örgütleri listesine eklediğini duyurdu.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio tarafından Perşembe günü yapılan açıklama, Brezilya'da Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva için bir geri adım olarak değerlendiriliyor. Lula, bu tür bir sınıflandırmaya şiddetle karşı çıkmıştı.
Bu karar, aynı zamanda Ekim ayındaki başkanlık seçimlerinde Lula'nın ana rakibi olan aşırı sağcı senatör Flávio Bolsonaro için bir destek olarak görülüyor. Babası eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun yerine aday gösterilen Flávio, babasının darbe girişimi suçundan ev hapsinde olması nedeniyle aday olamıyor.
Flávio Bolsonaro, bu haftayı ABD'de geçirdi ve Donald Trump ile Rubio ile görüştü. Senatör, yolsuzlukla suçlanan bir bankacıdan babası hakkında bir film çekmek için 26,8 milyon dolar istediğine dair ses kayıtlarının ortaya çıkmasının ardından kampanya sürecinde zor günler geçiriyordu. Bu durum, anketlerde önemli bir düşüşe neden olmuştu.
Rubio, yaptığı açıklamada, bu grupların "Brezilya'daki en şiddetli suç örgütlerinden ikisi olduğunu ve etkilerinin bölgemiz boyunca ve ülkemize kadar uzandığını" belirtti. Her iki örgüt de Brezilya hapishanelerinde ortaya çıkmış ve başlangıçta işkence ve kötü muameleye bir tepki olarak kurulmuştu.
Bu örgütler, günümüzde Latin Amerika'nın en büyük suç organizasyonları arasında yer alıyor. Komşu Kolombiya, Peru ve Bolivya'da üretilen kokaini başta ABD ve Avrupa'ya ihraç ederken, dünyanın diğer bölgelerine de yayılıyorlar.
Kızıl Komuta, 1970'lerde askeri diktatörlük tarafından hapsedilen siyasi mahkumlar ile Rio de Janeiro'daki bir hapishanede bulunan adi suçlular arasındaki etkileşimlerden doğdu. PCC ise 1990'larda São Paulo'daki bir hapishanede, polisin başka bir hapishanede çıkan isyanı bastırmasının ardından 111 mahkumun öldürülmesinden aylar sonra kuruldu.
İki grup, uyuşturucu dağıtım ve kaçakçılık rotaları üzerinde kontrol için rekabet etse de, farklı şekillerde faaliyet gösteriyorlar. Kızıl Komuta daha merkezi olmayan bir liderlik yapısına sahipken ve Meksika ile Kolombiya'daki daha açık şiddet içeren suç gruplarına benzerken, PCC kurumsal bir yapıya sahip, iyi tanımlanmış hiyerarşileri ve düşük profilli, iş odaklı bir yaklaşımla hareket ediyor.
Lula, ABD'nin bu grupları terör örgütü olarak sınıflandırması önerisine karşı çıkmış, bu hamleyi Brezilya egemenliğine bir hakaret olarak nitelendirmiş ve ülkenin bu örgütlerle zaten aktif olarak mücadele ettiğini savunmuştu. ABD'nin açıklamasından sadece saatler önce, Brezilya federal polisi, PCC'nin ülkenin finans sektörüne sızmasına yönelik yeni bir operasyon başlatmıştı.
Devlet Başkanı Lula henüz ABD'nin kararı hakkında bir yorum yapmadı. Flávio Bolsonaro ise kararı hemen kutladı. "Bir başkan adayı olarak yaptığımız bir ziyaretle, Lula'dan daha fazlasını Brezilya ve Brezilyalıların güvenliği için yaptık" dedi.
Aylar önce, ABD'nin Karayipler ve Doğu Pasifik'teki teknelere yönelik ve 196 kişinin ölümüne neden olan saldırıları yorumlarken, bu ülkeleri kıskandığını ve ABD'nin benzer bir şeyi Rio'nun Guanabara Körfezi'nde yapabileceğini öne sürmüştü. ABD Savunma Bakanı'na yazdığı bir mektupta, "Bize bu terör örgütleriyle mücadelede yardım ederek birkaç ay geçirmek istemez miydiniz?" diye sormuştu.
ABD'nin, Kolombiya, Meksika ve Venezuela'daki örgütlere benzer sınıflandırmaların ardından bu organizasyonları terörist gruplar olarak sınıflandırma kararı aylardır bekleniyordu. Ancak Trump'ın üç hafta önce Beyaz Saray'da Lula ile yaptığı görüşmede bu konudan bahsedilmemişti.
Flávio'nun geçen Salı günü Beyaz Saray'a yaptığı ziyaret, başkanın kamuya açık programında yer almıyordu ve ABD başkanının Brezilyalı solcu lideri övdüğü Lula ile yaptığı görüşmenin aksine, Trump tarafından sosyal medya paylaşımında bile bahsedilmedi.
Sınıflandırmanın pratik sonuçları hakkında hala çok az netlik var. Analistler, bunun masum Brezilyalılar için bile finansal sonuçları olabileceğini düşünüyor. Ancak bu hamle, Beyaz Saray'ın sözde "uyuşturucuyla mücadele" kapsamında bölge genelinde uyguladığı artan baskının bir başka örneği olarak geniş çapta yorumlanıyor. Bu hafta Silahlı Çatışma Konumu ve Olay Veri Projesi (ACLED) tarafından yayınlanan bir rapor, ABD'nin baskısının 2025'te Latin Amerika ve Karayipler'deki güvenlik güçleri ile silahlı gruplar arasındaki çatışmalarda %18'lik bir artışa neden olduğunu ortaya koydu.
